Büyük Dönüşüm

İlk kez 1944`te `vahşi kapitalizm`in kalesi Amerika`da
yayımlanan Büyük Dönüşüm şu cümleyle başlar:
`Ondokuzuncu yüzyıl uygarlığı çöktü.` Karl Polanyi`nin
çöktüğünü ilan ettiği ondokuzuncu yüzyıl uygarlığının can
damarı ve temel biçimlendiricisi, kendi kurallarına göre
işleyen piyasaydı; emek, toprak ve parayı metalar haline
getiren ve insan toplumlarını uluslararası düzeyde eşi
görülmemiş bir kur...

İlk kez 1944`te `vahşi kapitalizm`in kalesi Amerika`da
yayımlanan Büyük Dönüşüm şu cümleyle başlar:
`Ondokuzuncu yüzyıl uygarlığı çöktü.` Karl Polanyi`nin
çöktüğünü ilan ettiği ondokuzuncu yüzyıl uygarlığının can
damarı ve temel biçimlendiricisi, kendi kurallarına göre
işleyen piyasaydı; emek, toprak ve parayı metalar haline
getiren ve insan toplumlarını uluslararası düzeyde eşi
görülmemiş bir kurumsal tekdüzeleşme içinde kendine
kayıtsız şartsız bağımlı kılan piyasa sistemi… Polanyi`ye göre
çöküş kaçınılmazdı, çünkü kendi kurallarına göre işleyen
piyasa sistemi insan toplumuyla bağdaşması imkânsız bir
şeydi. Büyük Dönüşüm, bu bağdaşmazlığın ve kaçınılmaz
çöküşün hikâyesi. Yani hem ekonomik liberalizmin hem de
ona karşı kaçınılmaz alternatifler olarak ortaya çıkan faşizm ve
sosyalizmin hikayesi… Büyük Dönüşüm`ün 80`lerde, yani
Polanyi`nin `insan doğasına aykırı` dediği piyasa
toplumunun, insanlık tarihinin son aşaması olarak bütün
dünyaya dayatıldığı, ekonomik liberalizmi eleştirmeye
kalkanların geri kafalı cahiller ile korumacılık önlemlerinin
sağladığı rantları elden kaçırmamaya çalışan çıkar gruplarıyla
onlara hizmet eden popülist politikacılar olarak görüldüğü,
sosyalizmden ise neredeyse bütünüyle ümit kesildiği bir
dönemde gündeme gelmesi ayrıca kaydadeğer.